Od 1. juna u Srbiji je počela primena novog Zakona o organskoj proizvodnji, koji donosi važne promene za sve učesnike u lancu proizvodnje, prerade, označavanja, kontrole i stavljanja organskih proizvoda na tržište. Jedna od najznačajnijih novina je uvođenje Registra organskih proizvođača, kao i obaveze da proizvođači svoje aktivnosti prijavljuju nadležnom organu
Zakon je stupio na snagu sredinom decembra prošle godine, ali je njegova primena odložena do 1. juna kako bi se proizvođači, prerađivači, kontrolne organizacije i nadležne institucije pripremili za nova pravila.
Novi zakon uređuje opšta i posebna načela organske proizvodnje, označavanje i oglašavanje organskih proizvoda, kontrolu, sertifikaciju, službene kontrole, nadzor i druga pitanja od značaja za ovaj sektor.
Posebno je važno to što prerađivači više neće moći da budu organizatori proizvodnje niti nosioci sertifikata za celu grupu proizvođača. Tu ulogu sada moraju da preuzmu sami proizvođači, organizovani u formi pravnog lica.
Zakon se primenjuje na organsku biljnu i stočarsku proizvodnju, uključujući akvakulturu i pčelarstvo, kao i na proizvode dobijene iz tih delatnosti. Obuhvaćeni su živi i neprerađeni poljoprivredni proizvodi, seme i drugi biljni reproduktivni materijal, prerađeni poljoprivredni proizvodi koji se koriste kao hrana, hrana za životinje i drugi proizvodi povezani sa poljoprivredom.
Odredbe zakona odnose se na sve subjekte koji učestvuju u proizvodnji, pripremi, označavanju, stavljanju na tržište, uvozu ili izvozu organskih proizvoda. Zakon se, međutim, ne primenjuje na pripremu hrane u objektima javne ishrane.
Jedna od ključnih odredbi odnosi se na zabranu upotrebe GMO. U organskoj proizvodnji zabranjeno je koristiti genetski modifikovane organizme, proizvode proizvedene od GMO-a i proizvode proizvedene pomoću GMO-a.
Zabrana se odnosi na hranu i hranu za životinje, pomoćna sredstva u preradi, sredstva za zaštitu i ishranu bilja, oplemenjivače zemljišta, biljni reproduktivni materijal,
Opšti ciljevi zakona usmereni su na zaštitu životne sredine i klime, očuvanje dugoročne plodnosti zemljišta, visok stepen biološke raznovrsnosti i smanjenje zagađenja.
Zakon kao ciljeve navodi i visoke standarde dobrobiti životinja, zadovoljavanje njihovih specifičnih potreba u ponašanju, podsticanje kratkih lanaca distribucije i lokalne proizvodnje, kao i očuvanje retkih i autohtonih rasa kojima preti izumiranje.
Predviđeno je i unapređenje ponude biljnog genetičkog materijala prilagođenog organskoj poljoprivredi, posebno kroz korišćenje raznovrsnog biljnog genetičkog materijala.
Za označavanje i oglašavanje proizvoda mogu se koristiti izrazi „ekološki“, „organski“ i „biološki“, kao i skraćenice „eko“, „org“ i „bio“, ali samo kada su proizvodi u skladu sa zakonom.
K. R.
